Sâu gạo tên tiếng Anh là Superworm, tên khoa học là Zoophobas mario, khi trưởng thành, chúng dài khoảng 6-8cm. Chúng rất dễ nuôi, và sống rất lâu, nếu môi trường sống không chật chội được cho ăn uống đầy đủ, đúng cách, chúng sẽ sống đến 6-7 tháng. Yếu tố sống lâu, và không cần sự bảo quản kỹ làm cho giống sâu Superworm trở thành món thức ăn rất được ưa chuộng cho các nghệ nhân chơi các loài chim cảnh ăn sâu, và dĩ nhiên là các bạn chơi cá rồng.
Anh Nguyễn Thanh Hà (ấp 4, xã Phú Xuân, huyện Nhà Bè) không còn làm ruộng và nuôi gà, việc chính bây giờ là nuôi sâu gạo. Chỉ cần diện tích 150m², gần 500 khay gỗ mà có thu nhập cao. Anh cho biết, cuộc sống nâng cao, nhu cầu về sinh vật cảnh cũng tăng lên, hàng loạt dịch vụ kèm theo cũng phát triển, trong đó có nghề nuôi và kinh doanh côn trùng cung cấp cho chim cảnh.
Sâu gạo mà anh đang nuôi, được gọi là superworm, một loại côn trùng dễ nuôi, chu kỳ sống từ 7 - 10 ngày, riêng sâu quy trưởng thành dài khoảng 6 - 8cm, sống 6 - 7 tháng. Đây là loại sâu đang là nguồn thức ăn được giới chơi chim, cá cảnh ưa chuộng, nhất là cá rồng. Theo anh Nguyễn Văn Tủi (Phó ban Kinh tế xã hội, Hội Nông dân TP), nhu cầu cần thức ăn cho chim cá cảnh rất cao, nhiều người sẵn sàng bỏ tiền để mua những loại thức ăn phù hợp cho thú cưng.
Khác với cách nuôi thông thường của những nơi khác, anh Hà sử dụng khay gỗ (50cm x 100cm) xếp cao thành tầng liền kề để nuôi thay vì là dùng thau nhựa hay bể kiếng, nhờ đó mà sản lượng nuôi tăng trên 40%. Trước khi cho sâu vào phải rải một lớp cám dày khoảng 3cm (loại cám dùng để làm thức ăn cho gà con). Mỗi khay có thể chứa khoảng 1.000 con sâu. Thức ăn của chúng chính là lớp cám lót thùng, dùng táo, khoai tây, cà rốt cắt từng lát mỏng và rau xà lách làm nguồn cung cấp nước cho sâu. Khoảng 2 - 3 tháng thay lớp cám trong khay. Nguồn thức ăn cung cấp nước cho sâu 3 - 4 ngày thay một lần. Muốn thêm chất bổ dưỡng cho cá rồng hay các chim quý ăn thì nên cho sâu superworm ăn thêm các loại thức ăn có vitamin, sau khoảng 24 giờ thì đem cho cá hay chim ăn rất tốt.
Về hiệu quả kinh tế thì từ lúc sâu con nở ra cho đến lúc bán được, mất khoảng 3 tuần, một khay nuôi sâu chỉ tốn hết khoảng 2kg cám và vài quả táo. Bình quân 1kg sâu gạo thành phẩm bán giá 150.000 - 160.000 đồng/kg. Sâu quy (sâu mẹ) từ 300.000 - 400.000 đồng/kg. Nếu làm tốt việc cho sâu ăn và hút nước đầy đủ thì có thể rút ngắn thời gian thu hoạch xuống.
Về quy trình nuôi sâu gạo khá đơn giản, con giống có thể mua ở các cơ sở sản xuất giống, chuồng trại nên xấp khay kệ nhiều tầng, tạo thoáng mát. Dùng sàng lược mắt nhỏ lược bỏ hết cám, vỏ thơm, đầu cá, lấy sâu theo từng lon cho vào túi vải thưa giao cho mối lái. Anh còn có sản phẩm độc đáo là “sâu rang khô chờ giá”, có thể ăn được, nếu bán thì giá cao hơn sâu tươi nhiều (khoảng 20.000 đồng/lon). Thị trường tiêu thụ nhiều nhất của sâu gạo là TPHCM, Bình Dương, Đồng Nai, Lâm Đồng…
Ông Đoàn Văn Sâm (khu phố 2, phường Thạnh Mỹ Lợi, quận 2), một người chuyên nuôi sâu gạo kể, nhờ người bạn ở Bình Chánh đi trước giúp cho kinh nghiệm, hướng dẫn mua giống về nuôi. Lúc đầu nuôi vài chậu để làm thức ăn cho chim nhà, về sau chuyển qua nuôi sâu với gần 1.000 chậu. Đây là nghề vốn đầu tư thấp, lợi nhuận khá. Tại huyện Củ Chi, Hóc Môn, quận 2, 8, Tân Bình, Gò Vấp… nơi người ta nuôi cá kiểng, chim cảnh khá mạnh nên việc tìm nguồn thức ăn cho các vật nuôi cũng trở thành cấp thiết. Nhiều hộ đã tổ chức nuôi sâu gạo vừa sử dụng, vừa kinh doanh khấm khá lên.
Có thể kể trường hợp gia đình anh Bùi Duy Quan (khu phố 1, phường An Lạc, Bình Tân) nhờ nuôi sâu gạo mà mỗi tháng có thu nhập từ 30 - 50 triệu đồng, gia đình Lê Ngọc Hiếu (quận Tân Bình) mỗi ngày bán sâu gạo thu nhập cả triệu đồng, hộ Huỳnh Thị Xê (phường 14, quận 8) mỗi ngày sản xuất và bán từ 50 - 100 lon sâu thu lãi trên 600.000 đồng, hộ anh Nguyễn Văn Lâm (Phú Nhuận) nhờ nuôi và bán sâu gạo giống mà ngày một khá giả... Việc nuôi này phù hợp với hoàn cảnh chuyển đổi cây trồng vật nuôi ở các vùng nông thôn đang đô thị hóa, nhưng cần được ngành bảo vệ thực vật TP hướng dẫn cụ thể việc nuôi côn trùng này.
(Theo báo SGGP)
Phương thức nuôi dưỡng sâu Superworm
Sâu Superworm có thể nuôi được trong một thùng nhựa hay bể kiếng với thể tích khoảng 40 lít nước. Trước khi cho sâu vào, cần phải rải một lớp cám màu vàng, loại được dùng để làm thức ăn cho gà con, dày khoảng 3cm. Trong một thùng với thể tích nêu trên có thể chứa được khoảng 1000 con sâu Superworm. Thức ăn chủ yếu của chúng là từ lớp cám thức ăn của gà con. Ngoài ra, táo, khoai tây, cà rốt cắt từng lát mỏng, và rau xà lách là nguồn thức ăn cung cấp nước cho giống sâu này. Khoảng 2-3 tháng, bạn nên thay lớp cám trong thùng, vì bọn sâu này sẽ ăn hết lớp cám cũ. Một điều nên ghi nhớ là các nguồn thức ăn cung cấp nước cho sâu, nên được thay mỗi 3-4 ngày/lần, vì nếu thiếu chúng, sâu sẽ tự ăn thịt lẫn nhau để thay thế cho nguồn nước.
Nếu bạn muốn thêm chất bổ dưỡng cho cá rồng hay các chú chim quý của mình, thì có thể cho sâu Superworm ăn thêm các loại thức ăn khô đã có sẵn vitamin. Khi chúng đã ăn no (sau 24 tiếng) các thức ăn bổ dưỡng kia thì thảy cho cá hay chim ăn. Nuôi sâu chỉ có thế, rất đơn giản và sạch sẽ nhẹ nhàng, nhưng kết quả thì tuyệt vời.
Một điều xin lưu ý là sâu Superworm chịu lanh rất dở, ở nhiệt độ dưới 17 độ C, bọn chúng sẽ chết một cách mau lẹ. Nhiệt độ thích hợp cho giống sâu là là từ 21-27 độ C.
Phương cách gây giống sâu Superworm
Nếu bạn muốn nuôi để lấy giống, thì mọi chuyện lại khác, nó đòi hỏi bạn phải kiên nhẫn, và nắm bắt vài bí quyết để kích thích giống sâu này từ sâu phát triển thành nhộng, từ nhộng thành con bọ, bọ giao cấu và đẻ trứng, nở thành sâu con.
Nếu bạn nào có ý định gây giống xin đọc kỹ phần này, bí quyết rất đơn giản.
Nếu bạn chỉ nuôi mà không kích thích giống sâu này, thì bọn chúng sẽ chẳng bao giờ thành con nhộng cả, vì chúng sẽ chỉ biết... ăn, và sau 6-7 tháng thì lăn ra mà chết.
Muốn kích thích chúng thành con nhộng, bạn nên có các hộp có từng ngăn nhỏ để bỏ riêng từng con sâu Superworm vào, và đậy nắp lại, để trong bóng tối trong khoảng vài ngày đến 2 tuần. Trong trường hợp của tôi, tôi dùng các hộp đựng film chụp ảnh loại 25mm (35mm film canister). Nắp đậy nên khoét lỗ nhỏ để có dưỡng khí oxygen cho sâu thở.
Giống sâu này khi bị cho vào trong môi trường cuộn tròn, chật cứng cộng thêm bóng tối như vừa miêu tả trên, chúng sẽ bị "stress" trầm trọng, và sẽ biến hóa để trở thành con nhộng trong khoảng vài ngày đến 2 tuần. Khi bắt đầu, bạn nên chọn 50-100 con sâu Superworm để biết chắc trong 50-100 con này, bạn sẽ có đủ sâu đực và sâu cái. Trong khoảng vài ngày đến 2 tuần, sâu vì bị bắt ép phải cuộn tròn trong tình trạng khó nhúch nhích, chúng sẽ trở thành con nhộng. Con nhộng trong thời gian 2-3 tuần sẽ không ăn uống chi cả, mà sẽ từ từ biến dạng thành con bọ.
Sau khi biến dạng thành con bọ, khoảng 24-48 tiếng sau nữa, chúng sẽ cứng cáp, lúc này bạn có thể lấy chúng ra và bỏ vào thùng để mang ra ánh sáng (không bao giờ để ánh nắng rọi trực tiếp vào chúng, vì chúng sẽ chết trong khoảng nửa tiếng dưới ánh sáng chiếu trực tiếp!!!), nơi chúng sẽ giao hợp và sinh sản.
Bên trong thùng, như đã miêu tả ở trên là một lớp cám cho gà con ăn khoảng 3 cm. Thùng này chỉ nên là thùng để nuôi dưỡng các con bọ, không nên để chung các con bọ đen với đám sâu Superworm. Trong khoảng 2 tuần đầu, con bọ sẽ không làm chi cả, mà chỉ hút nước từ các miếng táo được lát mỏng. Đây là một bí quyết thứ hai, vì con bọ sẽ không làm chi cả cho đến khi chúng uống đầy đủ nước, vì thế trong thời gian 2 tuần này, bạn nên thay táo hay khoai tây 2- 3 ngày một lần. Sau khoảng 2 tuần, chúng sẽ bắt đầu tụ tập trên các vỉ đựng trứng gà đã được đặt sẵn cho chúng. Trên các vỉ trứng này, hay phía bên dưới, đám bọ đen sẽ giao hợp và đẻ trứng. Phần lớn chúng làm chuyện truyền giống về đêm. Trứng của chúng nhỏ li ti, khó thấy được, nhưng bạn hãy vững tin là trứng sâu nằm trên các vỉ trứng. Trứng sẽ nở ở nhiệt độ từ 22-27 độ C. Trong thời gian này, không nên đụng chạm, di chuyển bất kỳ vật gì trong thùng, cứ để cho “các em” nó được tư nhiên mà làm “chuyện ấy”, bạn mà tay máy tay chân, thì hỏng hết mọi chuyện đấy. Không nên để nhiệt độ hạ thấp hơn mức 22 độ C, vì nếu trường hợp đó xảy ra, trứng sẽ khó lòng mà nở được. Mỗi một con bọ cái có thể đẻ được 500-800 trứng. Các con bọ đen, sẽ chết đi trong khoảng thời gian 4-6 tuần tính từ lúc chúng biến từ nhộng thành bọ. Nhưng lúc này bạn đã có cả hàng vạn con sâu Superworm, hay nhiều hơn thế nữa cho cá rồng hay chim ăn, nên các con bọ này có chết đi, thì chúng ta lại gầy bầy mới.
( Theo Chim cảnh VN)