Nói tới chất liệu của điêu khắc, người ta nghĩ ngay tới: đá, gỗ, composit hoặc đồng. Trên cơ sở chạm khắc, đục đẽo, đúc và gọt giũa, các nhà điêu khắc đã thổi hồn vào những vật liệu bố trí này để biến chúng thành những tác phẩm nghệ thuật.

Một tác phẩm nghệ thuật được thể hiện bằng chất liệu sắt.
Việc tìm ra sắt đã mở ra một chương mới cho sự phát triển của xã hội loài người. Sắt xâm nhập vào ngóc ngách của mọi gia đình với những vật dụng sinh hoạt và sản xuất. Với các nhà điêu khắc, chất liệu sắt lại là phương tiện dùng để phá vỡ sự lệ thuộc vào khối lượng, thể tích và độ đặc để tạo nên một không gian mỹ cảm ảo, độc đáo. Nhưng để sắt trở thành một chất liệu chính thức, thành một bộ môn điêu khắc độc lập thì chỉ mới có gần một thế kỷ nay và Julio Gonzavel được coi là vị hoàng đế của nền điêu khắc chất liệu sắt. Những tác phẩm nổi tiếng của ông như "Mặt nạ Ánh sáng và Bóng tối"; "Mặt nạ thép", "Bóng khỏa thân", "Người phụ nữ đọc sách", "Gương mặt thanh xuân"… tiêu biểu cho ngôn ngữ điêu khắc sắt. Đó là nghệ thuật tạo sự đầy đặn trong một không gian rỗng. Mà sau này biết bao các nhà điêu khắc trẻ trên thế giới cũng nguyện thề cùng ông với chất liệu sắt.

Chỉ tính từ năm 1975 cho đến nay, Việt Nam đã tổ chức được hơn chục triển lãm điêu khắc, kể cả những cuộc trưng bày của các trại sáng tác. Nhưng mãi tới Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc 2005, mới có tượng sắt chiếm giải huy chương vàng, đó là tác phẩm sắt hàn "Thượng võ" của Nguyễn Huy Tính. Kế đó là "Mắt bão" của Khổng Đỗ Tuyên, dùng vật liệu sắt hàn, đoạt huy chương bạc. Có một nhà điêu khắc theo đuổi chất liệu này nhiều năm liên tục đó là Trần Hoàng Cơ. Những năm đầu thập kỷ 9 của thế kỷ trước, Trần Hoàng Cơ một mình lầm lũi làm việc với lò rèn tại trại sáng tác riêng ở làng Xuân Phương, Từ Liêm, Hà Nội. Anh lao động miệt mài với những ý tưởng mới cùng chất liệu kim loại. Sau 5 năm "khổ sai", anh đã có tác phẩm điêu khắc bằng sắt đi dự triển lãm ở Nhật Bản. Đây là triển lãm điêu khắc đầu tiên riêng cho chất liệu sắt và đồng. Hai năm sau, anh mở triển lãm điêu khắc riêng tại Hà Nội. Cho đến nay, nhà điêu khắc Trần Hoàng Cơ là người duy nhất có tượng sắt được trưng bày ở các bảo tàng nghệ thuật nước ngoài như Xin-ga-po, Ôsaka (Nhật Bản), Đức. Có thể nói Trần Hoàng Cơ là một gương mặt "sắt" tiêu biểu mà sau này nhiều nhà điêu khắc trẻ cũng theo hướng sáng tạo như anh trên chất liệu cứng cáp này.

Chất liệu sắt cũng đã được các nhà điêu khắc trẻ sử dụng để tạo ra các tác phẩm có Lương Văn Việt (Hải Phòng), giải nhất điêu khắc trong Triển lãm Đồ họa - Trang trí ở khu vực phía Bắc lần thứ 13. Vừa qua, Lương Văn Việt đã trình làng giới điêu khắc với một triển lãm tượng sắt đầy ấn tượng tại Hà Nội. Vẫn dựa nguyên tắc chủ đạo chiếm lĩnh không gian bằng những thanh sắt với hai màu sơn đen, đỏ, các tác phẩm điêu khắc của Lương Văn Việt đã toát lên những triết lý sâu sắc về lẽ sống, về tình yêu với cộng đồng qua các bố cục. "Sau cơn dông", "Nhát cắt", "Đấu trường", "Cái đĩa đỏ"…
 
Vừa qua cuộc đấu giá tác phẩm điêu khắc bằng sắt "Đồng bào" của Hoàng Minh Tường tại TP Hồ Chí Minh đã đánh động vào tâm thức của người xem thông qua những ý tưởng rất độc đáo. Đây là tượng sắt có chất lượng cao và mạnh dạn bày tỏ thái độ công dân chân chính của lớp trẻ trước những biến cố của cuộc sống. Những tác phẩm của Trần Hoàng Cơ, Phạm Tường Minh và Khổng Đỗ Tuyên, Lương Văn Việt, Nguyễn Huy Tính đều có thể bày đặt giữa quảng trường, công viên, đường phố và trong thư phòng với những tư tưởng và không gian của chúng một cách thích hợp.

Đa số các nhà điêu khắc trẻ hiện nay đều thuộc lứa 7X, đặc biệt đội ngũ làm trên chất liệu sắt tuy chưa nhiều nhưng lại báo hiệu cho sự phát triển phong phú trên ngôn ngữ mới này. Hiện cũng có nhiều nhà điêu khắc trẻ còn thử sức qua các tượng nhỏ gia dụng hoặc bằng cách kết hợp giữa đá hoặc gỗ với sắt, để làm mới mình trong biểu cảm trong điêu khắc hiện đại.

Admin

(sưu tầm)